วิกฤตศรัทธา…วันที่คนอยากทำบุญเริ่มลังเล โดย อนุชา ทรงศิริ คัมภีร์นิวส์

วิกฤตศรัทธา…วันที่คนอยากทำบุญเริ่มลังเล

โดย อนุชา ทรงศิริ

คัมภีร์นิวส์

เกือบ 30 ปีที่ผมทำหน้าที่สื่อมวลชนอยู่ในวงการพระ ได้เห็นทั้งยุครุ่งเรือง ยุคซบเซา กระแสพระเก่าที่คึกคัก และพระใหม่ที่ได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง แต่ปี 2569 เป็นปีหนึ่งที่ผมรู้สึกหนักใจกับบรรยากาศของวงการเป็นพิเศษ

ความเงียบที่สัมผัสได้ในวันนี้ มีทั้งเรื่องกำลังซื้อและความรู้สึกของผู้คน คนที่เคยร่วมบุญด้วยความสบายใจ เริ่มมีคำถามก่อนตัดสินใจว่า เงินที่ถวายหรือบริจาคไปนั้นจะถึงวัตถุประสงค์จริงเพียงใด และใครจะเป็นผู้ตอบคำถามเมื่อเกิดข้อสงสัย

จากข่าวอดีตพระที่สังคมรู้จักในชื่อ “สมีโชติ” ซึ่งมีรายงานการดำเนินคดีและการตรวจสอบเส้นทางการเงิน มาถึงข้อถกเถียงเรื่องความโปร่งใสขององค์กรรับบริจาคและมูลนิธิบางแห่ง ประเด็นเหล่านี้ทำให้เรื่องการดูแลเงินศรัทธากลายเป็นคำถามสำคัญ ทั้งนี้ การกล่าวถึงข้อกล่าวหาต้องแยกจากข้อยุติของคดี และพิจารณาความรับผิดเป็นรายบุคคลตามพยานหลักฐาน

ในมุมของผม ผลกระทบที่น่าห่วงคือความระแวงอาจขยายไปถึงพระสงฆ์ วัด และผู้ทำงานสาธารณกุศลที่ตั้งใจทำหน้าที่อย่างสุจริต คนทำงานดีจึงต้องตอบคำถามหนักขึ้น ขณะที่ผู้บริจาคก็ต้องใช้เวลาตัดสินใจมากขึ้น

เงินทำบุญแต่ละบาทมีที่มา บางคนเก็บจากรายได้เล็กน้อย บางคนแบ่งจากค่าใช้จ่ายในครอบครัว บางคนตั้งใจสะสมไว้ทั้งปีเพื่อร่วมกฐิน ความคาดหวังของเขาอาจเรียบง่ายเพียงอยากเห็นวัดได้รับการพัฒนา พระศาสนาได้รับการทำนุบำรุง หรือผู้เดือดร้อนได้รับความช่วยเหลือจริง

เมื่อความตั้งใจเช่นนี้เผชิญข่าวที่ทำให้ไม่สบายใจ ความเสียหายจึงลึกลงไปถึงความไว้วางใจ และความไว้วางใจที่เสียไปย่อมต้องใช้เวลาฟื้นคืน

จากการติดตามงานบุญและพูดคุยกับคนในพื้นที่ ผมได้รับเสียงสะท้อนว่างานกฐินของวัดบางแห่งในปีนี้มียอดร่วมบุญลดลง อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตนี้ยังไม่ใช่ภาพรวมของวัดทั่วประเทศ และไม่อาจสรุปได้ว่าเกิดจากข่าวกระทบศรัทธาเพียงเหตุเดียว ภาระค่าครองชีพ รายได้ และความสามารถในการบริจาคของแต่ละครอบครัว ล้วนเป็นปัจจัยที่ต้องพิจารณาร่วมกัน

ส่วนวงการพระเครื่อง ทั้งพระเก่าและพระใหม่ ในสายตาคนข่าวอย่างผมก็ดูไม่คึกคักเหมือนบางช่วงที่ผ่านมา การซื้อขายพระเครื่องกับการทำบุญมีจุดประสงค์ต่างกัน แต่ต่างเกี่ยวข้องกับความเชื่อมั่น ทั้งความเชื่อมั่นในบุคคล ที่มา ข้อมูล และความตรงไปตรงมาของผู้เกี่ยวข้อง

เมื่อผู้คนต้องระมัดระวังการใช้เงินมากขึ้น เขาย่อมต้องการข้อมูลที่ชัดเจนขึ้นด้วย ชื่อเสียงหรือกระแสเพียงอย่างเดียวจึงอาจไม่เพียงพอที่จะทำให้ตัดสินใจเหมือนเดิม

ทางออกที่ผมอยากเห็นเริ่มจากเรื่องพื้นฐาน คือการบอกวัตถุประสงค์ให้ชัด เปิดเผยรายรับรายจ่ายอย่างเหมาะสม รายงานความคืบหน้าของงาน และพร้อมตอบข้อสงสัยด้วยข้อมูล ผู้ร่วมบุญควรได้รับรู้ว่าเงินของตนถูกนำไปทำอะไร และเกิดประโยชน์อย่างไร

การตรวจสอบเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาศรัทธา วัดหรือองค์กรที่เปิดเผยข้อมูลสม่ำเสมอย่อมช่วยให้ผู้สนับสนุนตัดสินใจได้อย่างสบายใจ และช่วยคุ้มครองคนทำงานสุจริตจากความคลางแคลงที่เกิดขึ้นในสังคมด้วย

สำหรับสื่อมวลชนวงการพระ วิกฤตครั้งนี้ก็เป็นบททบทวนหน้าที่ของเราเช่นกัน เราต้องนำเสนอทั้งงานดีและข้อสงสัย ตรวจสอบข้อมูลก่อนเผยแพร่ แยกข่าวออกจากคำโฆษณา และระวังถ้อยคำที่ทำให้ความเชื่อกลายเป็นคำรับรองเกินข้อเท็จจริง ความน่าเชื่อถือของสื่อมีส่วนต่อการตัดสินใจของประชาชน เราจึงต้องรับผิดชอบต่อความไว้วางใจนั้น

ปีนี้อาจเป็นปีที่หม่นหมองสำหรับคนรักวงการพระหลายคน รวมถึงตัวผม แต่ผมยังเชื่อว่าความตั้งใจทำความดีของผู้คนยังมีอยู่ เพียงแต่วันนี้เขาต้องการความมั่นใจมากขึ้นว่า ความดีที่ร่วมสร้างจะไปถึงปลายทาง

ผมหวังว่าปีหน้าฟ้าใหม่จะสดใสกว่านี้ และความหวังนั้นควรเริ่มจากสิ่งที่เราช่วยกันทำได้ตั้งแต่วันนี้ คือความซื่อตรง ความโปร่งใส และความรับผิดชอบต่อเงินทุกบาทที่ประชาชนมอบให้ด้วยศรัทธา

เพราะคนอยากทำบุญควรได้กลับบ้านพร้อมความอิ่มใจ และความมั่นใจว่าความตั้งใจของเขาได้รับการดูแลอย่างสมคุณค่า

•